نام های گیاه:
نام فارسی: سماق
نام علمی: Rhus coriaria
نام انگلیسی: Sumac
نام فرانسه:Rhus
نام آلمانی: Rhus
نام ایتالیایی: Rhus
نام عربی: سماق
نامهای دیگر: سُماک، تتوم، تمتم، سماقیل،
ماهیت گیاه:
سماق درختچهاى است كوچك به ارتفاع یک تا گاهی پنج متر. شاخههاى جوان و دمبرگهاى آن را تارهاى زبر پوشانيده است. برگ سماق شانهاى و طول آن تا پانزده سانتىمتر است و معمولا هر شانه تا پانزده برگچه دارد. برگچهها بیضیشکل، دندانهدار و پوشیده از کرکاند و طولشان بین چهار تا شش سانتىمتر. سطح فوقانى برگهای سماق سبز مات و سطح زيرین آنها سبز روشن است که در پاييز سرخرنگ و حنايى مىشود. گلهاى سماق خوشهاى متراكم و حنايىرنگ است و در حدود ده سانتىمتر طول دارد. ميوۀ آن شفت كركدار قهوهاى مايل به ارغوانى است و گوشت ميوه ترش و قابض است.
محل رویش و تولید:
سماق بومى مناطق مديترانهاى بهخصوص سواحل سيسيل است. در ايران در مناطق استپى كوههاى البرز و زاگرس، در آذربايجان و خراسان و فارس و دامنههاى جنوبى البرز، در درۀ كرج و هراز در ارتفاعات هزار تا هزاروهفتصدمتری و اطراف تهران در شميرانات، قم، تبريز، تفرش و خلاصه تقريبا در اغلب مناطق ايران مىرويد.
زمان کاشت و برداشت:
تكثير سماق ازطريق كشت بذر آن در نهالستان يا ازطريق پاجوشهاى آن انجام مىشود و پس از یک تا دو ساله شدن به زمين اصلى منتقل مىشود و مراقبت خاصى احتياج ندارد.
نوع مرغوب:
سرخرنگ، پرگرد، ترش و خوشطعم که گسیِ آن کمتر و ترشی آن بیشتر باشد.
کیفیت و درجه گیاه:
سرد و خشک در درجۀ دوم
خواص و افعال کلی:
تقویت معده و روده
تحریک اشتها
رفع و کاهش خونریزیهای داخلی مثل خونریزی رگهای بینی و ریه؛ استفراغ و تهوع؛ اسهال مزمن، اسهال خونی و اسهال با منشأ صفرا؛ زیادی ادرار؛ ورمها
کنترل اختلالات و امراض لثه
مواد موثره و ترکیبات شیمیایی گیاه:
در ميوه و برگهاى سماق مقدار زیادی تانن (Tanin) وجود دارد. در برگهاى خشك آن بين پانزده تا سی درصد تانن وجود دارد و بهعلاوه يك مادۀ رنگين زرد به نام ميريستين (Myricetine) يافت مىشود. در ميوۀ آن علاوه بر تانن مقدار قابلملاحظهاى اسید سيتريك، اسید وينيك و اسید ماليك وجود دارد كه باعث ترشی و گسی آن مىشود.
مقدار مصرف:
تا پانزده گرم
نحوه مصرف:
بهعنوان چاشنی در غذاها بخصوص غذاهای گوشتی، همچنین بهصورت دمنوش مصرف میشود.
عوارض گیاه:
برای معده و جگر سرد مضر است.
مُصلح گیاه:
مصطكى
انيسون
بدل گیاه:
سرکه
اقاقیا
محصولات مهم ترکیب شده از گیاه:
جهت دریافت اطلاعات بهروز با مشاوران ما تماس بگیرید.
اَشکالِ داروئی گیاه:
این گیاه به صورتهای حب، معجون، شربت و... مصرف میشود.
اصطلاحات طبی قدیم:
قابض
رادع
مُقوّى
مُدبغ معده و احشا
مانع انصباب صفرا به معده و امعا
توضیحات
سماق درختچهاى است که ارتفاعش به چهار تا پنج متر هم میرسد. شاخههاى جوان و دمبرگهاى آن را تارهاى زبر پوشانيده است. برگ سماق شانهاى هستند و هر شانه تا پانزده برگچه دارد. برگچهها بیضیشکل، دندانهدار و پوشیده از کرکاند. سطح فوقانى برگهای سماق سبز مات و سطح زيرین آنها سبز روشن است که در پاييز سرخ و حنايى مىشود. گلهاى سماق خوشهاى متراكم و حنايىرنگاند. ميوۀ سماق كركدار، رنگ آن قهوهاى مايل به ارغوانى و طعم آن ترش و گس و بسیار قابض است.
سماق بومى مناطق مديترانهاى بهخصوص سواحل سيسيل است. در اغلب مناطق ايران بهویژه در مناطق استپى كوههاى البرز و زاگرس، درۀ كرج، اطراف تهران و قم، همینطور تفرش و آذربايجان و خراسان و فارس نیز سماق مىرويد.
در تمام اجزای گیاه سماق مقدار زیادی تانن وجود دارد. به همین علت از دوران باستان در یونان و روم از این گیاه برای رنگآمیزی نخ و پارچه و چرم استفاده میشده و هنوز هم در صنایع دباغی و رنگرزی کاربرد دارد.
سماق در فرهنگ و آیینهای مردم ایران جایگاهی ویژه دارد. اولاً سماق یکی از اجزای هفتسین در آیین باستانی نوروز است. دیگر اینکه سماق همراه همیشگی یکی از غذاهای محبوب و متداول ایرانیان یعنی چلوکباب است.
طبع سماق از نظر طب سنتی سرد و خشک است. معده و روده را تقویت، اشتها را تحریک و اختلالات و امراض لثه را کنترل میکند. بهعلاوه، سماق برای رفع و کاهش خونریزیهای داخلی مثل خونریزی رگهای بینی و ریه، همینطور تهوع و انواع اسهال و استفراغ سودمند است.
مصرف میوۀ تازۀ سماق میتواند مسمومیت ایجاد کند؛ به همین سبب میوۀ خشکشدۀ آن را به مقدار کم و بهعنوان چاشنی همراه با غذا به کار میبرند. باید دقت داشت که سماق برای معده و کبد سرد ضرر دارد و برای تعدیل عوارض آن میباید از انیسون و مصطکی بهره گرفت. گفتنی است اگر دامهایی مثل گوسفند و بز در برگ سماق بچرند دچار مسمومیت و اختلالات گوارشی میشوند که میتواند به مرگ منجر شود.
نظرات و بررسی ها
برای ثبت نقد و بررسی وارد حساب کاربری خود شوید.
دیدگاهها
هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.