ثعلب قلوه

نام فارسی: ثعلب قلوه
نام علمی: Orchis Mascula
نام انگلیسی: Male orchis
نام فرانسه: Orchis male،
نام آلمانی: Mannliches Knabenkraut
نام ایتالیایی: Orchide Maschia
نام عربی: السحلب الذّکری
نام‌های دیگر: ثعلب نر، ثعلب گُرده، ثعلب مصری، خُصی الثعلب، خُصیةُ الثعلب

ثعلب قلوه گياهى است چندساله به بلندی نیم تا یک‌ونیم متر. گلهاى آن قرمز ارغوانى و برگهای آن شبیه برگ زنبق با رگبرگهای خطی است. قسمت زیرزمینی آن دارای دو غده است؛ یکی توخالی که مولد و منشأ گیاه در حال رویش است و دومی توپر که برای تولید و رشد گیاه در سال آینده است و همین غدۀ توپر است که به مصرف خوراکی و دارویی می‌رسد. پوست غدۀ زیرزمینی صورتی‌رنگ، گوشت آن سفید و چسبناک و طعم آن تند و مایل به شیرینی است.

ثعلب به‌طور طبیعی در چمنزارها، کوهپایه‌ها و جنگلهاى معتدل و مرطوب اروپاى مركزى و جنوبى و آسياى صغير و ايران مى‏رويد. در کشورمان ايران در دامنه‏هاى البرز، كندوان، پل زنگوله، كلاردشت مازندران، ارتفاعات طوالش در گيلان، منطقۀ زيارت در گرگان، در غرب در كوههاى كرند، ريجاب، پرّو ديده مى‏شود.

ثعلب به‌طور طبیعی و خودرو در آب‌وهوای معتدل و مرطوب می‌روید ولی آن را هم به منظور کاربردهای خوراکی و دارویی هم به سبب زیبایی ظاهری پرورش نیز می‌دهند. بهترین شرایط برای کشت و تولید ثعلب مناطقی با تابستان‌های ملایم و زمستان‌های خنک است. سرما و گرمای شدید رشد ثعلب را مختل می‌کند. در مناطقی با تابستانهای بسیار گرم یا زمستانهای بسیار سرد، استفاده از گلخانه یا پوششهای محافظ می‌تواند به بهبود رشد گیاه کمک کند. همچنین ثعلب برای رشد بهینه به بستر مرطوب و خاک غنی نیاز دارد؛ بنابراین مناطقی با بارندگی منظم یا سیستمهای آبیاری قطره‌ای مدرن برای کاشت این گیاه مناسبند. بستر کاشت ثعلب باید به‌خوبی زهکشی شود زیرا تجمع آب در اطراف ریشه‌ها می‌تواند باعث پوسیدگی آنها و کاهش کیفیت محصول شود.
گیاه ثعلب را می‌توان ازطریق قلمه زدن و کاشت غده تکثیر کرد که روش دوم برای تولید انبوه رایج‌تر است و چند مرحله دارد: نخستین مرحله انتخاب غده‌های سالم و باکیفیت و پس از آن آماده‌سازی خاک است. خاک باید قبل از کاشت به‌خوبی شخم بخورد و با کودهای طبیعی و آلی غنی شود. همچنین، PH مناسب خاک برای رشد بهینۀ ثعلب بین شش تا هفت است. غده‌ها را باید در عمق مناسب و فاصله‌های مشخص از یکدیگر کاشت تا هریک از گیاهان بتوانند مواد مغذی کافی دریافت و به‌خوبی رشد کنند. مرحلۀ بعد آبیاری و مراقبت از گیاه است. آبیاری منظم و کنترل رطوبت خاک در این مرحله بسیار اهمیت دارد. تابش نور نیز باید ملایم باشد. ثعلب را معمولا در فصل پاییز می‌کارند و در اواسط تا اواخر فصل بهار برداشت می‌کنند.
غده‌های ثعلب را پس از برداشت خشک کرده، در مکانهای خشک و خنک نگهداری می‌کنند تا احتمال آلودگی و فساد به حداقل برسد و عمر مفید محصول افزایش یابد و پیش از مصرف در صنایع خوراکی و دارویی معمولاً آن را به‌صورت آرد درمی‌آورند.

غدۀ سنگین با بافت فشرده، پاکیزه و عاری از آلودگیهای محیطی

گرم و تر در درجۀ دوم
با رطوبت فُضلیه

تقویت عصبها
رفع و کاهش اختلالات با منشأ سوداوی و رطوبتی مانند فلج و بی‌حسی ماهیچه‌های صورت، كزاز و تشنج با منشأ خشکی، کشیدگی و خشکی عصبها و ماهیچه‌ها
افزایش قوای جنسی و نعوظ؛ وزن بدن
بهینه‌سازی و اثربخشی در تولید خون پاکیزه
پوساندن سنگ کلیه

در غدۀ زيرزمينى گونه‏هاى مختلف ثعلب وجود گلوكوزيدی به نام لوروگلوسين (Lauroglossin) به مقدار بسیار اندک به اثبات رسیده است. همچنین مقدار زيادى مواد لیزابی شبیه باسورین (Basurine)، کربوهیدراتهایی شبيه صمغ عربى و نامحلول در آب، نشاسته، مواد قندى، كمى نمکهای معدنى نظیر کلرور سدیم (Sodium clorure) و فسفات کلسیم (Calcium phosphate) و مقداری اندک از اسانسی است كه پس از خشك شدن گياه به «كومارين» (Cumarine) تغییر شکل می‌دهد.

از غدۀ آن: تا نُه گرم
از تخم آن: تا پنج گرم

از غدۀ آن: تا نُه گرم
از تخم آن: تا پنج گرم

غدۀ ثعلب برای دهانۀ معده ضرر دارد.
تخم ثعلب برای گرم‌مزاجان و دهانۀ معده ضرر دارد و باعث کندی هوش و حواس می‌شود.

برای ضرر غدۀ آن: شکر قهوه‌ای
برای ضرر تخم آن: سكنجبين، عصارۀ برگ بارهنگ و شكر قهوه‌ای

تخم یونجه
تخم زردک (هویج ایرانی)

موارد مطرح‌شده در اینجا صرفاً اطلاعاتی است که از منابع معتبر استخراج و نقل شده است. بدیهی است که افراد پیش از مصرف محصولات می‌باید با متخصص و کارشناس این فن مشورت کنند.

جهت دریافت اطلاعات به‌روز با مشاوران ما تماس بگیرید.

این گیاه به‌صورت حب، معجون، شربت و... مصرف می‌شود.

مقوّى عصب، باه و نعوظ
مُبهّی
مولد دم صالح و منى
مُفتّت حُصاة