دانه مرزه

نام فارسی: مرزه
نام علمی: Saturia hortensis
نام انگلیسی: Savory
نام فرانسه: Sarriette
نام آلمانی: Bohnenkraut
نام ایتالیایی: Savoreggia
نام عربی: ندغ
نام‌های دیگر: صعتر البرّ، صعتر بستانی

مرزه يا صعتر بستانى گياهى است علفى يكساله دارای ساقۀ منشعب به طول ده تا سی سانتی‌متر که به سبب دارا بودن رنگ سبز خاکی یا مایل به خاکستری به‌آسانی از گونه‌های مشابه تمیز داده می‌شود. رنگ ساقۀ آن تیره‌تر از برگ است و به‌علاوه در محل گرهها انشعاباتی دارد که آنها نیز به نوبۀ خود انشعابات جدید پدید می‌آورند و این باعث می‌شود که گیاه به‌صورت بوته‌ای پرپشت در نظر جلوه کند. برگهای مرزه باريك، دراز، نوک‌تیز، نرم، متقابل و پوشيده از تارهای کوتاه است که باعث می‌شود رنگ برگها سبز مات یا مایل به خاکستری به نظر آید. برگهای این گیاه تنها یک رگبرگ دارد و در سطح آن نیز نقطه‌های ریز فراوانی دیده می‌شود که درواقع غده‌های حاوی اسانس هستند. برگهای مرزه طعم تند مایل به تلخ و عطری خوشایند دارند. ‏گلهاى كوچك مرزه که به رنگ سفيد يا سرخ و گلی‌رنگ در تابستان پدید می‌آیند، به‌صورت مجتمع در طول انشعابات ساقه ظاهر می‌شوند.

مرزه به حالت وحشی در اماکن خشک و نواحی سنگلاخی و مزارع شنی غالب نواحی جنوب اروپا مخصوصا فرانسه و نقاط مرکزی و جنوب غربی آسیا می‌روید. در کشورمان ایران، در نواحی شمال و غرب مانند تبریز، خوی، نعمت‌آباد، ارسباران و نواحی مختلف خراسان به‏طور خودرو مى‏رويد و همچنین در اغلب مناطق به‌صورت سبزی‌كارى پرورش داده می‌شود.

گیاه مرزه را از طریق بذر تکثیر می‌کنند. تخم مرزه را در اوايل بهار در ردیفهایی به فاصلۀ تقریبی هفتاد سانتى‏متر مى‏كارند به‌طوری که فاصلۀ بوته‏ها از یکدیگر حدود پانزده سانتى‏متر باشد. برداشت برگ و ساقه مرزه بهاره معمولا دو ماه و نیم تا چهار ماه پس از كاشت و به‏هرحال بى‏درنگ قبل از شروع گل دادن بايد انجام شود و پس از برداشت، می‌باید برگها را در سايه خشكاند و در ظروف سربسته به دور از جریان هوا نگه داشت تا اسانس آن حفظ شود.

تازه، خوش‌عطر و عاری از آلودگی‌های محیطی

گرم و خشک در درجۀ دوم

تقویت معده؛ نیروی جنسی؛ بنیه و توان جسمانی کودکان
تحریک اشتها
رفع و کاهش نزله‌ها؛ ورم لوزه و زبان کوچک؛ آسم و تنگی نفس، سرفه‌های با منشأ رطوبتی؛ ترش کردن و رفلاکس معده؛ نفخ و بادها؛ کرمها؛ یرقان؛ عوارض عقرب‌گزیدگی؛ نرمی استخوان
تسکین درد دندان، دردهای رماتیسمی و عصبی
کنترل اسهال
افزایش ادرار
روشنایی و درخشانی رنگ رخسار

مرزه دارای تانن (Tannin)، مواد چرب، انواع قندها و مقدار اندکی اسانس است که دارای کارواکرول (Carvacrol)، سیمن (Cymene)، ترپن (Terpene) و نوعی فنل (Phenol) است. مقدار مادۀ عامل کارواکرول موجود در اسانس مرزه در گونۀ وحشی این گیاه به‌مراتب بیشتر است. اسانس مرزه مایعی بیرنگ یا مایل به زرد است که در اتر، کلروفرم، الکل و روغنهای چرب حل می‌شود و در صنایع عطرسازی، داروسازی و خوراکی کاربرد دارد.

تا بیست گرم

به‌صورت تازه به‌عنوان سبزیجات در کنار غذا، آرد، دمنوش و همچنین چاشنی در پخت غذاها

روغن و عصارۀ مرزه، مخصوصاً در حالت غلیظ، می‌تواند در تماس با پوست التهاب و ناراحتی ایجاد کند.
مرزه می‌تواند باعث کند شدن انعقاد خون و افزایش خطر خونریزی شود بنابراین مصرف آن به کسانی که عمل جراحی در پیش دارند یا به‌تازگی پشت سر گذاشته‌اند توصیه نمی‌شود.
بانوان باردار و بانوان شیرده بهتر است از مصرف مرزه پرهیز کنند.

سرکه
عسل

آویشن

موارد مطرح‌شده در اینجا صرفاً اطلاعاتی است که از منابع معتبر استخراج و نقل شده است. بدیهی است که افراد پیش از مصرف محصولات می‌باید با متخصص و کارشناس این فن مشورت کنند.

جهت دریافت اطلاعات به‌روز با مشاوران ما تماس بگیرید.

این گیاه به‌صورت حب، معجون، شربت و... مصرف می‌شود.

مُفتّح سدد
مُقطّع و مُجفّف و مُحلّل رياح و بلاغم
مُنقّی رئه از رطوبات و بلاغم
مُسكّن وجع دندان
مُبهّی و مشهّى غذا
مُدرّ بول
مُلطّف اغذيه غليظه