گیاه آویشن

نام فارسی: آویشن
نام علمی: Thymus vulgaris
نام انگلیسی: Thyme
نام فرانسه: Thym
نام عربی: صعتر یا ضعتر
نام‌های دیگر: آویشم، ایشن، اوشن، به رومی لزموش، به يونانی صعتروس و اوريغاسن و به تركی كلكليك و به اصفهانی اويشم و به هندى ساتر

آویشن گیاهی است از تیرۀ نعنائیان (Lamiaceae) که به شکل درختچه‌های کوتاه و پرشاخ‌وبرگ بیشتر در مناطق کوهستانی می‌روید و در مزارع نیز کشت می‌شود. این گیاه که شباهت زیادی به مرزنگوش دارد، حدود ۳۵۰ گونه دارد که ۱۴ گونه‌اش در ایران یافت می‌شود ولی گونۀ بومی آن در ایران «آویشن شیرازی» با نام علمی «زاتاریا مولتی‌فلورا» (Zataria multiflora) است.
ساقه‌های آویشن سفیدرنگ و معمولاً کرکدار است و بین۲۰ تا 50 سانتیمتر طول دارد و بر سرشاخه‌های چتری آن تک‌گل‌های ریز سفیدرنگ می‌شکفد. برگ‌های ریز آویشن گرد و بیضوی، رنگ آن بین سبز و خاكستری و در اغلب گونه‌ها كركدار ولی در گونۀ وحشیِ آن بی‌كرك است.

آویشن در آب‌وهوای معتدلِ متمایل به گرم بهتر رشد می‌کند.
گونه‌های مختلف آویشن در ارتفاعات منجیل، کردستان، کرمانشاه، اراک، دامنه‌های جنوبی البرز، توچال، درۀ کرج، آذربایجان، کرمان، ارتفاعات شاهوارکوه، اورامان کردستان، لاهیجان، رودبار، چالوس، آستارا، نور كجور و درۀ چهل‌دختر گرگان شناسایی و گزارش شده است.
تكثیر گیاه آویشن از طریق قلمه و بذر است. قلمۀ آویشن از ریشه‌جوش‌های آن در اردیبهشت تهیه و كاشته می‌شود ولی اگر قصد دارید آن را با بذر تكثیر کنید، مناسب‌ترین زمان برای کاشت آن بین اسفند تا خرداد است.
آویشن گیاهی است چندساله و دائمی ولی بهتر است مزرعۀ آن هر سه سال یك بار به‌كلی برداشت شود، شخم زده شود و كشت آن تجدید شود تا بوته‌های جدید قوی و پربرگ شوند و گل بدهند.

گل‌های آویشن اواخر خرداد و اوایل تیر نمایان می‌شوند. البته در بعضی مناطق می‌توان دو بار در سال سرشاخه‌ها و برگ‌ها را چید. برداشت گیاه برای مصارف طبی و ادویه‌ای باید زمانی انجام شود كه شكوفه‌ها تازه ظاهر شده‌اند. برای این مصارف شكوفه‌ها، برگ‌ها و ساقه‌های نازك گیاه را به‌اندازۀ 10 الی 12 سانتیمتر از سر بوته برداشت می‌کنند و در سایه می‌خشكانند.

برگ‌های کوچک تازه دارد.
نوعی که برگ دراز دارد بهتر از نوعی است که برگ‌های گرد دارد.
طعم تند و بوی خوش و گل کبود دارد.

طبیعت آویشن گرم و خشک در درجۀ دوم است.

تقویت بینایی؛ معده و کبد؛ قوای جنسی
تحریک‌کنندۀ سیستم ایمنی بدن؛ خلط‌آور
رفع و کاهش زکام (سرماخوردگی)، برونشیت، آسم و گریپ، سرفه، سیاه‌سرفه و التهاب دستگاه تنفس؛ نفخ معده و روده؛ درد مفاصل، نقرس، ورم مفاصل و درد سیاتیک؛ ریزش مو.
تسکین میگرن، سردرد و سرگیجه؛ درد شکم؛
باز کردن گرفتگی‌ها

تيمول (Thymol) و كارواكرول (Carvacrol) همان اسانس‌هایی هستند که عسل آویشن را معطّر و مشهور کرده‌اند. دیگر ترکیبات شیمیایی آویشن عبارتند از: سيمن (Cymene)، اِل‏پى‏نن (L-Pinene)، بورنئول (Borneol)، لينالول (Linalool) و بورنيل استات (Bornyl Acetate)
آویشن داراى اسید اولئانوليك (Oleanolic acid) است که خواص ضدباکتری، ضدویروس و ضدتومور دارد؛ همچنین حاوی ايزومر آن، یعنی اسید اورسوليك (Ursolic acid) ‏است که خواص آّنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی دارد. به‌علاوه وجود پاراتيمول (parathymol) نیز در آویشن تاييد شده است.

تا 20 گرم

آویشن هم مصارف دارویی دارد هم در آشپزی مورد استفاده است. از ساقه‌ها و برگ‌های آویشن برای طعم‌دهی به غذاها استفاده می‌شود و معمولا آن را به انواع سوپ‌ و سس و پاستا‌ و حتی غذاهای فوری مثل سیب‌زمینی و ذرّت اضافه می‌کنند. اما آویشن فقط چاشنی غذا نیست و درپزشکی و داروسازی نیز کاربرد دارد؛ پزشکان و اهل فن این گیاه را به‌سبب خواص فراوانی که دارد در موارد مختلف و به اشکال متنوعی چون پودر، روغن، عرق و... برای مراجعان خود تجویز و توصیه می‌کنند.

ماده تیمول موجود در این گیاه کمی سمی است، بنابراین در مصرف و خوردن آویشن و ترکیبات آن نباید زیاده‌روی کرد. افراط در مصرف آویشن ممکن است باعث ایجاد سرگیجه، اسهال و استفراغ شود و در درازمدت برای قلب و غدۀ تیروئید زیان‌آور است.
آلرژی و التهابات پوستی از دیگر عوارض مصرف زیاد این گیاه است.
ممکن است مصرف آویشن در دوران حاملگی و شیردهی خطراتی در بر نداشته باشد، اما چون خاصیت قاعده‌‌آور دارد و احتمال سقط جنین را افزایش می‌دهد و همچنین چون مطالعات در این مورد کامل نیست، بهتر است خانم‌های باردار این گیاه را زیر نظر پزشک مصرف کنند.
مصرف آویشن در کودکان زیر 10 سال توصیه نمی‌شود.
مصرف آویشن به صورت دم‌کرده یا عرق نیز هنگام تب مضر است و به بیماران توصیه نمی‌شود.
همچنین افرادی که داروهای خاص مصرف می‌کنند برای مصرف آویشن و جلوگیری از تداخل‌های دارویی حتما با پزشک مشورت کنند.

سرکۀ انگور طبیعی

کاکوتی

جهت دریافت اطلاعات به‌روز با مشاوران ما تماس بگیرید.

این گیاه به صورت‌های حب، معجون، شربت و... مصرف می‌شود.

قویّ‌الاثر در امراض بارده
مانع صعود ابخره به دماغ
منقّی ریه و امعا از رطوبات بلاغم
مضرّ ریه
مُخرج اقسام کرم
مدرّ بول و حیض
مفتح سدد
محلّل ریاح و بلاغم
ملطّف اغذیۀ غلیظ